Nowelizacja Kodeksu Rodzinnego i Opiekuńczego oraz Kodeksu postępowania cywilnego

21 lipca 2015 roku Prezydent Rzeczpospolitej Polskiej Bronisław Komorowski podpisał nowelizację ustaw – Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy oraz Kodeks postępowania cywilnego. Zmiany dotyczą przepisów związanych z wykonywaniem władzy rodzicielskiej oraz kontaktów po rozwodzie małżonków oraz rozstaniu rodziców, żyjących w związkach niesformalizowanych.

Obecna regulacja przepisu art. 58 §1 i 1a KRO wskazuje, iż sąd może powierzyć wykonywanie władzy rodzicielskiej jednemu z rodziców, ograniczając władzę rodzicielską drugiego rodzica do określonych obowiązków i uprawnień w stosunku do dziecka. Ograniczenie władzy rodzicielskiej nie było orzekane jedynie w przypadku , gdy rodzice przedstawili porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie. Nadto, sąd był zobowiązany ocenić, czy zasadnym jest oczekiwanie, że będą współdziałać w sprawach dziecka.

Zmiana przepisu art. 58 KRO po pierwsze nakłada na rodziców obowiązek, by porozumienie było przedstawione sądowi w formie pisemnej. Najważniejsza jednak zmiana dotyczy rozszerzenia władzy dyskrecjonalnej sądów. Nowelizacja nie obliguje już sądów do orzekania ograniczenia władzy rodzicielskiej nad dzieckiem w przypadku, gdy porozumienia takiego nie ma. Sąd będzie mógł, jeśli będzie to zgodne z dobrem dziecka, by pomimo braku porozumienia, władzę rodzicielską pozostawić obojgu rodzicom. Nadto, sąd będzie mógł, na zgodny wniosek małżonków nie orzekać o kwestii kontaktów z dzieckiem, pozostawiając w gestii rodziców ustalenie kontaktów z dzieckiem. Analogiczne zmiany wprowadzono do przepisu art. 107 KRO, który dotyczy rodzin ze związków niesformalizowanych.

Zmiany objęły także regulacje Kodeksu postępowania cywilnego. Nowe regulacje po pierwsze ujednolicają skład osobowy sądu orzekającego o ograniczeniu lub pozbawieniu władzy. Po zmianach orzekał będzie jeden sędzia. Ważniejsza jednak zmiana dotyczyć będzie możliwości stosowania przepisów o wykonywaniu kontaktów z dzieckiem do spraw, w których sąd określi, że dziecko będzie mieszkać z każdym z rodziców w powtarzających się okresach (tak zwana opieka naprzemienna). Regulację tę o tyle należy uznać za korzystną, że będzie ona umożliwiała zagrożenie nakazaniem zapłaty dla rodzica, który układ ten naruszy, w tym już w postanowieniu zabezpieczającym.

Podstawowym założeniem nowelizacji jest zwiększenie władzy decyzyjnej sądu. Obserwujemy wiele stanów faktycznych w tym takich, w których w sytuacji konfliktu rodziców nie są oni w stanie usiąść do jednego stołu i podpisać porozumienie rodzicielskie, jednak ich konflikt nie jest aż tak ogromny, by nie mogli współdziałać w wykonywaniu władzy rodzicielskiej lub regulowaniu kontaktów. Są jednak i takie sytuacje, w których konflikt blokuje jakąkolwiek możliwość rozmowy i współdziałania rodziców. Danie możliwości indywidualnej oceny każdej sprawy przez sąd, gdzie głównym kryterium oceny jest dobro małoletniego, należy ocenić jako zmianę pozytywną.

Dominika Kolosek
Aplikant Adwokacki
d.k@robertofiara.pl
531 200 524