ALIMENTY I OBOWIĄZEK ALIMENTACYJNY

Obowiązek alimentacyjny, który to powstaje w momencie nawiązania się określonych stosunków rodzinnych (wynika z pokrewieństwa albo więzów prawnych o charakterze rodzinnym, z którymi ustawodawca wiąże jego istnienie), polega na dostarczaniu środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania.

Jest to obowiązek o charakterze osobistym zatem nie przechodzi on na spadkobierców zobowiązanego do świadczenia alimentacyjnego. Właśnie ze względu na rodzinny i osobisty charakter obowiązku alimentacyjnego, zarówno obowiązek alimentacyjny, jak i wierzytelność alimentacyjna, stanowią prawa niezbywalne co oznacza, że nie można zrzec się prawa do alimentów.

Uwaga!
Uprawniony do alimentów nie może zrzec się swojego prawa do alimentów. Nie jest możliwa umowa między dzieckiem a ojcem, która miała by pozbawiać dziecka świadczeń alimentacyjnych. Jeżeli taka zostanie zawarta można żądać jej unieważnienia.

Realizacja obowiązków alimentacyjnych

Zgodnie z art. 128 obowiązek alimentacyjny to: „Obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny)”. Dostarczanie środków utrzymania będzie realizowane wówczas, gdy osobie uprawnionej do świadczeń alimentacyjnych, osoba zobowiązana przykładowo zapewni mieszkanie, wyżywienie, ubranie, opiekę i leczenie w chorobie.

Po pierwsze, potrzeby uprawnionego do alimentów
O zakresie zobowiązań alimentacyjnych decydują przede wszystkim usprawiedliwione potrzeby uprawnionego, pod którym to pojęciem rozumieć należy potrzeby, których zaspokojenie zapewni mu – odpowiedni do jego wieku i uzdolnień – prawidłowy rozwój fizyczny i duchowy (vide:uchwała Sądu Najwyższego z 16 grudnia 1987 roku, III CZP 91/86).

Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 14 listopada 1996 roku (sygn. akt I CRN 93/96): „Biorąc pod uwagę usprawiedliwione potrzeby dzieci uprawnionych do alimentacji nie można pominąć, że obowiązek alimentacji obejmuje nie tylko koszt ich wyżywienia, ubrania i nauki, ale także koszt dostarczenia im środków niezbędnych dla ich rozwoju fizycznego i duchowego, a ponadto koszt zapewnienia im dachu nad głową, a więc, np. koszt wynajęcia dla nich lokalu mieszkalnego po utracie możliwości korzystania z domu rodzinnego”.

Kogo obciąża alimentacja?

Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.

Kolejność osób zobowiązanych określa art. 129 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego (dalej k.r.o.). Stanowi on, że obowiązek alimentacyjny obciąża zstępnych przed wstępnymi, a wstępnych przed rodzeństwem; jeżeli jest kilku zstępnych lub wstępnych – obciąża bliższych stopniem przed dalszymi, natomiast krewnych w tym samym stopniu obciąża on w częściach odpowiadających ich możliwościom zarobkowym i majątkowym.

Uwaga!
Obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi lub gdy uzyskanie od niej na czas potrzebnych uprawnionemu środków utrzymania jest niemożliwe lub połączone z nadmiernymi trudnościami.

Dlatego, jeśli nie jest możliwe uzyskanie alimentów od ojca bądź matki dzieci, zobowiązanych do alimentacji, rodzic pod którego opieką małoletni się znajdują może w imieniu swoich dzieci, a gdy dzieci ukończyły już 18 lat – dzieci mogą same, pozwać dziadków – rodziców ojca/matki.

Dziecko może żądać także świadczeń alimentacyjnych od męża swojej matki, nie będącego jego ojcem, ale tylko jeżeli odpowiada to zasadom współżycia społecznego. Takie samo uprawnienie przysługuje dziecku w stosunku do żony swego ojca, nie będącej jego matką.

Obowiązek alimentacyjny obciąża także jednego małżonka względem drugiego po rozwiązaniu lub unieważnieniu małżeństwa albo po orzeczeniu separacji. Obowiązek alimentacyjny jednego małżonka wobec drugiego wyprzedza obowiązek alimentacyjny krewnych.

Kto jest uprawniony do alimentów?

Przede wszystkim do alimentów uprawnione są dzieci, które nie są jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie i nie mają majątku wystarczającego na pokrycie kosztów ich utrzymania i wychowania. Alimenty przysługują dzieciom nawet po ukończeniu przez nich 18 roku życia.

Inne osoby są uprawnione tylko wtedy gdy znajdują się w niedostatku.

Uprawnienia alimentacyjne byłych małżonków zależą od orzeczenia zawartego w wyroku rozwodowym. Małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Jeżeli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód pociąga za sobą istotne pogorszenie sytuacji materialnej małżonka niewinnego, sąd na żądanie małżonka niewinnego może orzec, że małżonek wyłącznie winny obowiązany jest przyczyniać się w odpowiednim zakresie do zaspokajania usprawiedliwionych potrzeb małżonka niewinnego, chociażby ten nie znajdował się w niedostatku. Obowiązek dostarczania środków utrzymania małżonkowi rozwiedzionemu wygasa w razie zawarcia przez tego małżonka nowego małżeństwa. Jednakże gdy zobowiązanym jest małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za winnego rozkładu pożycia, obowiązek ten wygasa także z upływem pięciu lat od orzeczenia rozwodu, chyba że ze względu na wyjątkowe okoliczności sąd, na żądanie uprawnionego, przedłuży wymieniony termin pięcioletni.

ALIMENTY i ich wysokość

Zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego, a nie jego realnych dochodów (vide: Wyrok Sądu Rejonowego z dnia 8 września 2014 r., III RC 377/14).

Uwaga!
Wykonanie obowiązku alimentacyjnego względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, może polegać także, w całości lub w części, na osobistych staraniach o jego utrzymanie lub wychowanie.

Sąd będzie zatem badał wydatki i majątek osoby uprawnionej do alimentów oraz możliwości zarobkowe i majątkowe osób zobowiązanych.

By ułatwić sobie i Sądowi właściwą ocenę tego jakie są potrzeby osoby uprawnionej do alimentów warto przygotować wykaz potrzeb i załączyć go do pozwu o alimenty.

Pobierz bezpłatnie „Wykaz potrzeb dziecka”

Gdzie złożyć POZEW o alimenty?

Rodzice mogą sami ustalić między sobą kwotę, jaką jeden z nich będzie przekazywał drugiemu na utrzymanie dziecka i zawrzeć miedzy sobą stosowną umowę. Jeśli rodzice nie mogą dojść do porozumienia w tych kwestiach, mogą skorzystać z drogi procesowej i złożyć pozew.

Pismo zwane „Pozew o alimenty” kierujemy do Sądu Rejonowego Wydziału Rodzinnego i Nieletnich. Osoba występująca o alimenty ma prawo wyboru między Sądem Rejonowym właściwym dla miejsca zamieszkania osoby pozwanej lub właściwym ze względu na jej własne miejsce zamieszkania. W myśl bowiem art. 32 Kodeksu postępowania cywilnego: „Powództwo o roszczenie alimentacyjne oraz o ustalenie pochodzenia dziecka i związane z tym roszczenia wytoczyć można według miejsca zamieszkania osoby uprawnionej”.

Uwaga!
Za sprawy o roszczenia alimentacyjne nie są uznawane sprawy o obniżenie świadczeń alimentacyjnych i o ustalenie wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnego. W związku z tym w sprawach tych nie mają zastosowania przepisy o właściwości przemiennej. Pozew należy skierować do Sądu Rejonowego właściwego ze względu na miejsce zamieszkania pozwanego.

O alimenty dla dziecka poniżej 18 roku życia może wystąpić w jego imieniu rodzic/opiekun, u którego dziecko mieszka i który pokrywa koszty utrzymania dziecka. Jeśli dziecko ukończyło 18 lat może wystąpić do sądu tylko ono.

Gdy jeden z rodziców występuje o alimenty dla więcej niż jednego dziecka powinien pamiętać by w pozwie wskazać, każde dziecko jako powoda a siebie jako przedstawiciela ustawowego powodów. Nadto, powinno się wówczas w pozwie wskazać konkretnie, jaka kwota alimentów przysługuje na każde dziecko oddzielnie.

Co należy zawrzeć w pozwie o alimenty?

W pozwie o alimenty należy podać żądaną kwotę alimentów na każde z dzieci, dane osobowe dzieci i rodziców z aktualnymi adresami zamieszkania, a także posiadane numery PESEL.

Powództwo musi zawierać informacje nie tylko o tym, jakiej kwoty żądamy, ale także o tym w jakim terminie wnioskujemy by alimenty były płacone. Prawidłowo sformułowane żądanie pozwu powinno brzmieć:

Roszczenie pozwu, przykład
Wnoszę o zasądzenie od pozwanego na rzecz małoletniego powoda Adama Kowalskiego alimentów w kwocie po 2000,00 złotych miesięcznie, płatnych z góry do rąk matki, jako jego ustawowego przedstawiciela, do 10. dnia każdego miesiąca, z ustawowymi odsetkami w razielkie informacje należy udowodnić.

jjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjjֈ RRT$dQeڵO1zH ?ƚd^88#9lbCήTzĝ|JAUSEEr@Xj
 oPҷ=߼EGcMz:)$3MH_wSATO~zXO1~(*
8E`|Tt~@I}6<ըz6<’m)%phLV)3`
RE(]gב 2}pe9 OHq:|X”mJl//fm[, 5pP
$nw